زندگی دغدغه‌های انسانی

نوشته‌ها

(2) عقل و نفس

می شود مفهوم مدنظر هیوم را در جمله معروفش(عقل تنها برده احساسات/ امیال است و باید باشد) را که در پست پیشین به آن اشاره کردیم، با آنچه نراقی در معراج الاسعاده به آن اشاره کرده مقایسه کنیم. یعنی انسان باید تلاش کند تا جزء غضب و جزء شهوت نفس را تحت کنترل جزء عقل در آورد.

در اینجا از نظر نراقی دیگر عقل نه تنها برده عواطف و احساسات و امیال نفس نیست بلکه در تلاش است آن دو جزء دیگر نفس را رام کرده و کنترل نماید تا از حدود خویش خارج نگردند و بدین ترتیب تعادل را به نفس باز گرداند. بدین معنی که زمانی که هر یک از اجزاء نفس تنها وظیفه خاص خویش را و بدون تجاوز از حدود خویش انجام دهد و عقل حاکم بر این دو و کل نفس گردد. حالت تعادل برای او حاصل می گردد. این مهم البته با شناخت رذایل هر کدام از این اجزاء و دفع آنها از نفس آدمی و آراسته نمودن نفس به فضایل بوجود می آید. در حقیقت رذایل زمانی برای نفس ایجاد می گردد که این اجزاء از حدود خویش فراتر می روند. ...

← بازگشت به فهرست نوشته‌ها